Šerefudin Beyaz Camii

Šerefudin Beyaz Camii (Šerefudinova Bijela džamija), Visoko, Bosna-Hersek’te bulunan bir camidir. Bu cami, kasaba ve bölge için mimari açıdan büyük önem taşımaktadır.Caminin mimarı Zlatko Ugljen, zanaatkarı İsmet İmamoviç’tir.İlk inşaat 1477’de tamamlanmıştı, ancak tamamı tekrar inşa edildi ve 1980’de bitirildi. En önemli ödülü, Ağa Han Mimarlık Ödülünü aldığı 1983’te geldi. Jüri, cesareti, yaratıcılığı ve parlaklığı olduğu kadar özgünlüğü ve yeniliği için de camiye övgüde bulundu. 2007 yılında Macar mimarlar,Avrupa’da tasarlanmış en iyiüç kutsal (Sakramental) yapıdan biri olduğunu kabul etmiştir.

Cami beş işlevsel alanı kapsar:

• Giriş alanı ve ilk avlu

• Asıl cami

• Ek bina

• Mezarlık

• Minareler

Caminin merkezi alanı hem dua hem de konferans ve sohbet gibi diğer dini faaliyetler için tasarlanmıştır. Dua için kapalı alan bir ek binadır. Ek bina, küçük bir salon ve bir ofisten oluşur. Geleneksel olarak Bosna camilerinde mezarlıklar, cami ve diğer binalar arasında bir tampon görevi görür ancak burada mezarlık ayrılmıştır. Mimar Zlatko Ugljen, avlu, kare ibadet alanı ve üzerinde yükselen kubbeden oluşan geleneksel cami düzenini kullanmıştır. Geleneksel düzenden farkı, geniş cam panellerin, cami ve yapının geri kalanını birleştirmesidir. Beş çatı penceresi, İslam’ın beş temel şartını sembolize etmektedir, aynı zamanda iç mekanlardaki belli başlı alanları aydınlatmaktadır. Kubbenin güneydoğu cephesi Kabe’ye bakmaktadır. İç mekandaki basit ve okunaklı olan kaligrafiler gibi şadırvan, minber ve diğer dekoratif unsurlar da basittir. Caminin hem iç hem dış cephesinde beyaz, yerlerde bej, çerçeve ve boru gibi metal nesnelerdeyeşil renk kullanılmıştır.

Yapı malzemeleri duvarlar ve kubbe için sıva beton, iç duvarlar için beyaz harç, birçok iç eleman yüzeyi için çam ahşap ve beyaz harç kombinasyonu, dış yollar ve avlu döşeme için yerel traverten fayanslar ve minareler için demir borular kullanılmıştır. Camide yerler, yeşil halı ile kaplıdır.

Aga Khan Kalkınma Ajansı’ndan gelen ödül, bu camiyi Bosna-Hersek’teki en değerli modern camilerden biri olarak göstermiştir. Ajans şunu belirtmiştir:

„Cami, İslam topluluğu için dini ve entelektüel bir merkez olarak hizmet vermektedir. Cami, geometrik olarak planı basit, tavanı eğimli ve gökyüzü hacimli, saf, soyut, seyrek olarak süslenmiş ve beyaz boyalıdır. Prototip Bosna camileri kubbeyle taçlandırılmış basit bir plana sahiptir ve girişlerinde küçük bir veranda vardır. Beyaz Camii’nin planı bu prototipe uygundur ancak çatısı 5 pencere ile delinmiş, çeyrek kümbetlerin kesimlerinden oluşan bir kubbe biçimindedir. Bu, temel plan ile çatı konilerinin sofistike hiyerarşisi arasındaki çatışmalarınetkisidir. Ana sembolik unsurlar, mihrap, minber, minare ve çeşmeler, avangart geometriler ile ustalıkla zenginleştirilmiş taze bir halk sanatına sahiptir.“